Back

ⓘ Batıl inanç



                                               

Karel Píč

Karel Píč önde gelen bir Çek esperantist, Esperanto Akademisi üyesi, Esperanto dilinde kısa öyküler, denemeler ve romanlar yazan sair ve yazardı.

Batıl inanç
                                     

ⓘ Batıl inanç

Batıl inanç, mantıksal bir temele dayanmayan inanç ve davranıslara denir. Gerçek bir sonucu olmayan, tepkisi kanıtlanamayan davranıslarda bulunmak, sözler söylemek, veya inançlara inanmaktır. Örnek olarak; yolculuğa çıkan birisinin arkasından yere su dökmek, merdiven altından geçmemek, gece tırnak kesmemek, kara kedi görmenin uğursuzluk getireceğine inanmak, bunlara örnektir.

                                     

1. Anlamı

Batıl inaçların kökenini eski paganist inançlarda aramak gerekir. Bu çağlardan kalma batıl inanç dediğimiz alıskanlıklar devam etmis, oysa bir zamanlar bunları anlamlı kılan inançlar çoktan unutulup gitmistir.

Bazıları çok eski tarihlerden gelen bos inançlara iliskin yalnızca bazı varsayımlarda bulunabiliriz. Günümüzde Ayın Dünyanın bir uydusu olduğunu biliyoruz. Oysa bundan binlerce yıl önce yasamıs insanlar Ayın bir tanrıça olduğunu sanıyor, insanlara zenginlik ve uğur getirdiğine inanıyorlardı. Günümüzde yeni ay çıktığında sevdiği kisinin yüzüne bakmak ya da altına el sürmek türünden davranıslar o dönemlerden kalmıs olabilir. At nalının uğurlu sayılmasının nedenlerinden biri, belki de eski Avrupa topluluklarından Keltlerin atın kutsallığına inanmalarıdır. Eskiçağlarda topraktan çıkarılan demir cevherinden demir esya üretme sanatının büyücülük olduğuna inanılması da bu inancı doğurmus olabilir.

Aksıran bir kimseye "çok yasa!" denmesinin, aksırma sırasında ruhun geçici olarak bedenden ayrıldığına iliskin eski inançlardan doğmus olduğu düsünülebilir. Aksıran kimseyi bu sözlerle sevindirmek, belki de ruhun esenlikle geri dönmesine yardımcı olma amacını tasır.

13 rakamının uğursuz olduğu batıl inancının ise; 13 Ekim 1307 Cuma günü Tapınak Sövalyelerinin tutuklanması ve iskence edilerek öldürülmesine dayandığı sanılmaktadır. Bu batıl inanç hâlâ öylesine güçlüdür ki, bazı kimseler 13 kisiyi aynı masaya oturtmaktan kaçınır. Bazı ünlü otellerde 13 rakamı tasıyan oda ve kat yoktur. BMWnin Münihte bulunan merkez binasının 13. katı bostur.

Anadoluda halk arasında bos inançlara günümüzde de rastlanır. Bunlardan birkaç örnek söyledir: Ilk rastlanılan kisinin toplumsal durumu ve halk arasındaki itibarına göre islerin rast gidip gitmeyeceği konusunda yorumlar yapılır. Esnaf, o gün islerin iyi gitmesi için siftah parasını yere atar ya da yüzüne sürer. Birine kesici alet verilirken düsmanlığa yol açmasın diye üzerine tükürülür. Aksam tırnak kesmek iyi sayılmaz. Ay tutulması ve Günes tutulması sırasında silah atılıp, teneke çalınarak önlerini kapatan cin-peri topluluğun kaçırılabileceğine inanılır.

Batıl inançların çoğu çok eskilere dayanmakla birlikte, yenileri de vardır. Örneğin, aynı kibritle art arda üç sigara yakmanın uğursuzluk getireceğine inanılır. Bu inancın 1899-1902 yılları arasında Ingilizlerin Güney Afrikada yasayan Afrikanerler ile yaptığı Güney Afrika Savasından kaynaklandığı söylenmektedir. Söylenceye göre, usta Afrikaner nisancıları üç Ingiliz askerinin tek bir kibritle sigaralarını yakmaları sırasında yerlerini saptamıs ve yanık kibriti elinde tutan askeri öldürmüstür. Bu yeni bir batıl inanç böyle doğmustur.

                                     

2. Türkiyede batıl inançlar

Yağmur duası, Anadolunun çesitli bölgelerinde sık görülür. Çocuk doğumlarında ve evlenme törenlerinde de batıl inançlar yaygındır. Yeni doğan çocuklar kırkları çıkıncaya kadar cinlerin, perilerin, seytanların etkisi altında kalabilir diye, son derece büyük bir özen görürler. Gebeliği önleyici tedbirlerden biri olarak katır tırnağı kullanılır. Çünkü, katırın kısır bir hayvan olduğu bilinir. Batı Türkiyenin bir yerinde de hashas, kahve, soğan, katır tırnağı, katran, sarımsak, kuru yumurta kabuğu tozu, su içinde bir arada kaynatılarak, gebeliği önleyici bir ilaç hazırlanır. Yeni doğan çocuklar "tuzlanır". Sözde bebeğin ileride güçlü olması böylece sağlanır, bazı yerlerde de yastığının altına kaplumbağa konur. Türkiyenin pek çok yerinde kaplumbağalara büyük meziyetler yakıstırılır. Batıl inançlar arasında en yaygın olanlardan biri de, nazar, yani kem gözdür. Bebeklerin kırklarının çıkmasına kadar anneler babalar onları çevreye çirkin göstermeye özellikle dikkat ederler. Nazardan koruduğuna inanılan mavi boncuklar takılır. Özellikle de mavi gözlü ve sarı saçlı kisilerin gözlerinin kaldığı söylenir. Mavi boncuğun koruyucu gücü, büyünün birbirini çektiği ilkesine dayanır. Mavi gözden gelecek tehlike, mavi boncuk tarafından çekilir. Muskalara da büyük bir inanç vardır. Bunların içine genellikle Arap harfleriyle, Kurandan ya da Saman dininden dualar yazılı kâğıtlar yerlestirilir. Hepsi bir kumas parçası içine sarılır.

                                     

3. Ileri okuma

  • TANYU, Hikmet; Islâmlıktan Önce Türklerde Tek Tanrı Inancı, Boğaziçi Yayınları,
  • GÜNGÖR Harun, Ünver GÜNAY; Baslangıçtan Günümüze Türklerin Dini Tarihi, Ocak Yayınları, Istanbul, 1997
  • KÖSOĞLU, Nevzat; Türk Dünyası Tarihi ve Türk Medeniyeti Üzerine Düsünceler, Ötüken Yayınevi, Istanbul, 1990
  • TUNA, Erhan;" Samanlık ve Oyunculuk”; Okyonus Yayıncılık ve Yapımcılık, Istanbul, 2000
  • KAFESOĞLU, Ibrahim; Türk Bozkır Kültürü, Türk Kültürünü Arastırma Enstitüsü, Ayyıldız Matbaası A.S., Ankara, 1987
  • INAN, Abdülkadir; Tarihte ve Bugün Samanizm Materyaller ve Arastırmalar, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2000
  • ÇORUHLU,Yasar; Türk Mitolojisinin ABC’si, Kabalcı Yayınevi, Istanbul, 1998
  • KALAFAT, Yasar; Islâmiyet ve Türk Halk Inançları, Kültür Bakanlığı Yayınları: 1857; Halk Kültürlerini Arastırma ve Gelistirme Genel Müdürlüğü Yayınları: 233, Gelenek- Görenek Inançlar: 22, Ankara, 1996
  • ERÖZ, Mehmet; Millî Kültürümüz ve Meselelerimiz; Doğus Yayınları; Istanbul, 1983
  • PAZARLI, Osman; Din Psikolojisi; Remzi Kitabevi; Istanbul, 1993
  • MALINOWSKI, B.; Büyü, Bilim ve Din, Kabalcı Yayınları, Istanbul, 1990
  • ÖRNEK, Sedat Veyis; 100 Soruda Ilkellerde Din, Büyü, Sanat, Efsane, Gerçek Yayınevi, Istanbul, 1995,
  • BORATAV, Pertev Naili; 100 Soruda Türk Folkloru, Gerçek Yayınevi, Istanbul, 1997
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →