Back

ⓘ Gazi Mahallesi olayları



                                     

ⓘ Gazi Mahallesi olayları

Gazi Mahallesi olayları, 12 Mart 1995 tarihinde Gazi Mahallesinde bulunan Alevilerin çoğunlukta olduğu bir kahvehaneye, durdurdukları bir taksi soförünü öldürerek aynı taksiyle kahvehanedeki sivillere yönelik kimliği belirsiz kisilerce gerçeklestirilen silahlı provokatif saldırı sonucu baslayan ve sehrin diğer bölgelerine yayılan olaylar. 15 Mart 1995e dek kent geneline yayılan olaylar sonucunda 22 kisi hayatını kaybetmis, yüzlerce kisi yaralanmıs ve tutuklanmıstır.

                                     

1. Olayın gelisimi

12 Mart 1995 günü aksam saatlerinde Istanbul’da Alevi vatandasların çoğunlukta yasadığı Gazi Mahallesindeki dört kahvehane ve bir pastane aynı anda kimliği belirsiz kisilerce bir taksiden otomatik silahlarla açılan atesle tarandı. Saldırılar sonucu Halil Kaya adlı bir vatandas hayatını kaybederken, besi ağır yirmi bes kisi yaralandı. Saldırganların olay yerinden uzaklastıktan sonra gasp ettikleri taksinin soförünü öldürdükleri ve taksiyi atese vererek kaçtıkları anlasıldı. Olayların ardından çok sayıda Alevi vatandas, Gazi Mahallesinde toplandı, emniyet kuvvetlerinin olaya geç müdahale ettiklerini öne sürerek polis karakoluna yürüdü. Polis halkın üzerine ates açtı. Açılan ates sonucu Mehmet Gündüz adlı bir vatandas yasamını yitirdi, çok sayıda kisi de yaralandı.

                                     

2. Izleyen olaylar

13 Mart günü olayı protesto etmek için Istanbulun dört bir yanından gelen yaklasık 15 bin kisi polis karakoluna tekrar yürüyüse geçti, çevik kuvvet ve özel timlerle desteklenen polislere tekrar ates açılınca çatısma basladı. Çatısmalar sonunda on bes kisi hayatını kaybederken, aralarında gazetecilerin de bulunduğu birçok kisi yaralandı. Aynı gün Istanbul valiliği Gazi Mahallesi ile iki mahallede Zübeyde Hanım ile Esentepe daha sokağa çıkma yasağı ilan etti. Gazi Mahallesine giris ve çıkıslar polis kontrolüne alındı.14 Mart günü Cemevi önünde toplanan kitlenin kendi arasından çıkardığı komite 4 maddelik bir istek listesi hazırladı ve istekleri yerine getirilmezse protestoların devam edeceğini belirtti. Yapılması istenen 4 madde: 1)Cenazelerin verilmesi. 2)Sokağa çıkma yasağının iptal edilmesi. 3)Gözaltındakilerin geri verilmesi. 4)Asker ve polisin bölgeden çekilmesi. seklindeydi. Ancak bu istekler reddedildi ve aynı gün içinde 15 kisi yasamını yitirdi. 14 Mart günü, Gazi Mahallesinde konan sokağa çıkma yasağına rağmen olayların bir türlü yatıstırılamaması üzerine bölgeye askeri birlikler sevk edildi. Yine aynı gün Gazi Mahallesinde çıkan olaylar nedeniyle Ankara Kızılay Meydanında çıkan olaylarda otuz altı kisi yaralandı. 15 Martta olaylar Ümraniyeye sıçradı. Ümraniyede 4 kisi yasamını yitirdi. Mustafa Kemal Mahallesinde çıkan olaylarda bes kisinin ölmesi ve yirmiden fazla kisinin yaralanması üzerine bu bölgede de sokağa çıkma yasağı ilan edildi. 16 Martta dönemin Istanbul Valisi Hayri Kozakçıoğlu olayların yatıstırıldığını söyleyerek bölgedeki sokağa çıkma yasağının kaldırıldığını açıkladı. Ancak 40a yakın ölü ve yüzlerce yaralı vardı.

Dönemin Istanbul Valisi Hayri Kozakçıoğlunun, Emniyet Amiri Necdet Menzirin, Mehmet Ağarın ve Içisleri Bakanı Nahit Mentesenin istifaları istendi. Ancak istifa yerine Kozakçıoğlu ve Menzir, bir sonraki dönemde DYPden milletvekili oldu.

                                     

3. Yargılama

Olaylardan sonra yapılan otopsi sonucu ölen 17 kisiden yedisinin polis mermisiyle hayatını kaybettiği belirlendi. Gaziosmanpasa Savcılığının olayla ilgili fezlekesiyle Eyüpsultan Cumhuriyet Bassavcılığı, 20 polis hakkında "müdafaa ve zaruret sınırını asarak faili belli olmayacak sekilde adam öldürmek" iddiasıyla dava açtı. Istanbul Eyüp Cumhuriyet Bassavcılığı tarafından Eyüp Ağır Ceza Mahkemesi’ne açılan dava kamu güvenliğinin sağlanamayacağı gerekçesiyle Trabzona gönderildi. 11 Eylül 1995te Trabzon Ağır Ceza Mahkemesinde baslayan yargılama süreci, bes yıl içinde otuz bir durusma yapılarak 3 Mart 2000de karara bağlandı.

Yargılanan yirmi polis memurundan Adem Albayrak dört kisiyi öldürmekten altı yıl sekiz ay, Mehmet Gündoğan iki kisiyi öldürmekten üç yıl dokuz ay hapse mahkûm edilirken, cezalar ertelendi, diğer on sekiz sanık polisin ise beraatine karar verildi. Ancak Yargıtay, Albayrak ve Gündoğan hakkında verilen kararı" Haklarında adam öldürme ile ilgili net bir açıklığın olmadığı” gerekçesiyle bozdu. Yargıtay, sanıkların Türk Ceza Kanunu 49. maddesine göre yargılanmasını istedi. Bunun üzerine dava Trabzon Ağır Ceza Mahkemesinde tekrar görülmeye basladı. Ancak aileler ve avukatlar Yargıtay kararı ile devletin bir kere daha kendini aklayacağı gerekçesiyle davadan çekildiklerini bildirdiler. Tekrar görülmeye baslanan dava üçüncü celsede karara bağlandı. Mahkeme heyeti Albayrak ve Gündoğana toplam dört yıl otuz iki ay hapis cezası verdi.

Bunun yanında olaydan yıllar sonra çıkan Ergenekon iddianamelerinde olayın içinde emekli Tuğgeneral Veli Küçükün parmağı olduğu ileri sürüldü.



                                     

3.1. Yargılama Avrupa Insan Hakları Mahkemesi

Kararın 11 Temmuz 2002de Yargıtay tarafından onanması üzerine yakınlarını kaybeden 22 kisi Avrupa Insan Hakları Mahkemesine basvurdu. Yargılama sonucunda mahkeme 27 Temmuz 2005te açıklanan kararda Türkiyenin Avrupa Insan Hakları Sözlesmesinin 2. maddesinde düzenlenen, "yasama hakkı" ve 13. maddesinde düzenlenen "millî makamlara basvuru yollarının kapatılması" hükümlerine aykırı davrandığı sonucuna vardı. Mahkeme Gazi Mahallesinde hayatını kaybeden on iki kisi ile Ümraniyede ölen bes vatandasın ailelerine tazminat ödenmesine karar verdi. Olaylarda yasamını yitiren on yedi kisi için ayrı otuz bin avro tazminat verilmesine hükmeden mahkeme, böylece Türkiyeyi toplam 510 bin Euro tazminat ödemeye mahkûm etti.

                                     

4. Konuyla ilgili Meclis Arastırması Önergesi

Diyarbakır BDP Milletvekili Gültan Kısanak ve 19 BDP milletvekili, 1995te meydana gelen Istanbul Gazi Mahallesi olaylarının arastırılması amacıyla 12 Mart 2008 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanlığına önerge vermislerdir.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →