Back

ⓘ HIV



HIV
                                     

ⓘ HIV

HIV, AIDSe yol açan virüs. HIV, bağısıklık sistemine zarar vererek hastalığa neden olur. Vücudu mikroorganizmalardan koruyan bağısıklık sistemi çalısmadığında, mikroorganizmalar daha kolay hastalığa neden olabilir.

Kanında HIV bulunmayan kisiler HIV negatif kisilerdir. Kanında HIV virüsü bulunan kisilere "HIV pozitif" veya "HIV enfeksiyonlu" denir. Bu kisiler aynı zamanda kanında antikor bulunan anlamında sero anti-HIV, veya bilinen ismiyle ELISA testi pozitif kisilerdir. Ancak ilk bulasma döneminde seronegatif kisiler aynı zamanda enfeksiyon tasıyan kisiler olabilirler.

                                     

1. AIDS

AIDS Ingilizce: A cquired I mmune D eficiency S yndrome/Türkçe: Sonradan Edinilen Bağısıklık Sistemi Yetersizliği Sendromu anlamına gelir. Sonradan Edinilen ifadesi hastalığın irsi genetik olmadığını anlamına gelmektedir. Bağısıklık Sistemi Yetersizliği ifadesi ise vücudun bağısıklık sisteminin çökmesi anlamına gelmektedir. Sendrom kelimesi ise bir baska hastalıkla bağlantısı olabilecek çesitli hastalıklar anlamına gelmektedir.

Bir HIV tasıyıcısı hastaymıs gibi görünmeyebilir veya tasıyıcı kisi kendini hasta hissetmeyebilir, HIV virüsü tasıdığını bile bilmeyebilir. Çünkü, HIV tasıyıcılarında semptomların ortaya çıkmasına ve ölüme yol açan sey HIVin kendisi değil, vücudun bağısıklık sisteminin çökmesiyle tamamen savunmasız kaldığı diğer enfeksiyonlardır.

                                     

2. Virüsün yapısı

Virüs tek sarmallı RNA yı çevreleyen p24 proteinlerinden olusan kapsit, bunun dısında küçük bir matriksi çevreleyen kılıftan olusur. Kılıfta virüsün antijenik yapısını belirleyen glikoproteinler bulunur.

HIV virüsünün üç glikoproteini vardır. Bunlar:

  • LEDGF: HIVin DNAya nasıl gireceğini belirler.
  • gp120: HIVin DNAya tutunmasını sağlar.
  • gp160: Proteaz enzimi ile alt üniteleri olan gp120 ve gp41e bölünerek iki ayrı glikoprotein olusur. Bu proteinler virüsün membranında bulunurlar.
  • gp41: HIVin hücreye girmesini sağlar.
                                     

3. Kronoloji

  • Dünyayı dolasmıs, 1961de Batı Afrikada uzun yolculuk yapmıs Norveçli bir gemici bağısıklık yetersizliği ile 1966 öldü. Karısı ve kızı da ertesi yıl aynı sebeple öldü.
  • 1982de CDC hastalığa AIDS ismini verdi.
  • Ilk defa Leopoldville, Belçika Kongosunda yasamıs bir kisiden 1959 alınan kanda tespit edildi. O tarihten beri dolapta saklanan kanın, 1998de gelistirilen HIV testi ile hastalığı tasıdığı onaylandı.
  • 1983te daha sonra HIV ismi verilecek olan retrovirüsten kaynakladığı bulundu.
  • 1984te HIV için ELISA testi gelistirildi.
  • Danimarkalı bir cerrah olan Dr. Grethe Rath, Zairede bir seri enfeksiyon ve ender görülen Pneumocystis pneumonia PCP tanısı ile öldü.
  • 1981de Kaliforniya Üniversitesinde Pneumocystis carinii tanısı tedavi edilen bir escinsel hastada CD4 T hücrelerinin yardımcı T hücreleri eksikliği tespit edildi.
  • 1979-1981 arası, normalde çok ender görülen, 12 Kaposi Sarkomudan vakası tespit edildi.


                                     

4. Bulasma yolları Belirti ve Önlemler

HIV virüsü bulasabilmesi için, virüsün dıs ortam kosullarında bozulmayacağı kadar kısa bir süre içinde bir kisiden diğerine nakledilmesi gerekir. Bu da virüsün diğer vücut sıvılarının içinde bir kisiden diğerine iletilmesi ile gerçeklesebilir. HIV virüsü cinsel iliski, direkt kan teması, organ nakilleri ve anneden bebeğine olmak üzere dört yolla bulasır.

                                     

4.1. Bulasma yolları Belirti ve Önlemler Cinsel iliski

HIV virüsü tasıyıcısının spermi, anal, oral ya da vajinal yoldan yapılacak cinsel iliski sırasındaki vücut sıvıları ve kan yoluyla bulasabilir. Lateksten yapılmıs bir prezervatif kullanarak HIV virüsünden korunulabilir. Doğum kontrol hapları ve lateks olmayan prezervatifler, HIV virüsünden koruma sağlayamaz.

HIV virüsü hem bir erkekten hem de bir kadından bulasabilir. Herhangi bir cinsel hastalık, HIV virüsünün bulasma ihtimalinden daha yükseltir.

HIV virüsünün iki tipi mevcuttur. Tip II de kadından erkeğe bulasma ihtimali, Tip I de ise erkekden kadına bulasma ihtimali daha yüksektir. Afrika da ikinci tip Avrupa ve Amerikada ise birinci tip daha sık görülür.

                                     

4.2. Bulasma yolları Belirti ve Önlemler Damardan uyusturucu madde kullanımı

HIV virüsü tasıyan birisiyle kontamine bir iğne paylasılırsa, virüs bulasabilir. Bu intravenöz damardan uyusturucu bağımlıları arasında HIVin en önemli bulasma yoludur) Dövme ve vücuda piercing yaptırma islemlerinde kullanılan iğneler, kontamine ise HIV bulasabilir.

                                     

4.3. Bulasma yolları Belirti ve Önlemler Organ, kan ve kan ürünleri nakli

Gerekli arastırma testleri yapılmamıs organ, kan ve kan ürünleri nakli yoluyla da HIV virüsü bulasabilir. Bu durumun engellenmesi için her türlü organ, doku, kan ve kan ürünleri nakli öncesi nakle engel hastalıklar yönünden alınan materyaller kabul eden merkezler tarafından dikkatle kontrol edilir. Arastırma testlerinin pencere döneminde bulunan hastalarda yalancı negatif sonuç vermesi halinde, bulasma gerçeklesebilir.

                                     

4.4. Bulasma yolları Belirti ve Önlemler Belirti

HIV bulas gerçeklestikten sonra 2-4 hafta aralığında yüksek ates, boğaz ağrısı, lenf bezlerinde sislikler halsizlik grip benzeri belirtiler verir sonrasında kendiliğinden geçer. HIVin kendine özgü belirtileri bulunmadığından belirtilerin HIV e ait olduğu ancak ELISA testi aracılığıyla belli olur. Belirtilere göre HIV olup olmadığı anlasılamaz. HIV enfekte olmus kisi ayrıca hiç belirti görmeyedebilir.

                                     

5. HIV testleri

HIV vücuda girdiğinden itibaren, vücutta bununla savasmak için özel antikorlar olusur. Kandaki bu antikorların ELISA testi indirekt tanı methodu veya direkt virüsün proteinlerini tespit eden PCR testi Direkt Tanı Metodu gibi tarama yöntemleriyle saptanma çalısmalarıdır. Anti-HIV antikorların ELISA yöntemiyle ölçülebilecek düzeye ulasması için en az 3 aylık bir süreye pencere dönemi ihtiyaç vardır. Bu nedenle test, bulasma olduktan 3 ay sonra yapılmalıdır. PCR yönteminde ise bu süre 3 haftaya kadar düsmüstür. Anti-HIV testinin pozitif olması, kanda HIV virüsüne karsı antikorların olduğunu gösterir. Ancak anti-HIV testinin yalancı pozitif çıkma ihtimali de vardır. Bu nedenle, kisinin HIV pozitif olduğunun söylenebilmesi için, Western blot testi denen doğrulama testinin de yapılıp sonucunun pozitif olması gerekmektedir. Anti-HIV testi, üniversite hastanelerinin mikrobiyoloji laboratuvarlarında, sigorta ve devlet hastanelerinin laboratuvarlarında ve özel laboratuvarlarda yaptırabilir. Son zamanlarda HIV virüsünün kandaki varlığının direkt kanıtlanması PCR polymerase chain reaction = polimeraz zincir reaksiyonu yöntemi ile de yapılabilmektedir.



                                     

5.1. HIV testleri Pencere dönemi

Pencere dönemi ile ilgili belirsizlikleri gidermek için bazı açıklamalar yapılmalıdır; zira "Üç Ay" ifadesi, HIV virüsüne maruz kalmıs her bünyenin üçüncü ayda antikor üreteceği gibi yaygın bir yanılgıya yol açmaktadır. Halbuki pencere döneminin kisiden kisiye değisiklik gösterdiğini vurgulamak gerekir. "Üç Aylık" süre, uluslararası sağlık kuruluslarının tüm bünyesel farklılıkları da kapsayacak sekilde belirlediği maksimum süredir. Yani bu, HIV ile enfekte olmus yüz kisiden varsayalım ki %45inin, 35. günde; %25inin 50. günde; %15inin 65. günde; %10unun 75. günde; %5inin de 90. günde yeterli antikor seviyesine ulasacağı anlamına gelir Oranlar tamamen kurgusaldır. O halde belirlenmis olan "üç ay" sınırı, en geç antikor üreten bünyeyi de hesaba katarak düsünülmüs maksimum sınırdır.

CDC Center of Disease Control -USA gibi bazı büyük sağlık örgütleri, testin altıncı ayda tekrarlanması gerektiğini savunmaktadır. Antikor olusturma serokonversiyon süreci üç ayı geçen çok nadir bazı vakalar rapor edilmisse de bunlar o kadar nadirdir ki, tıp makalelerine konu olur. Birçok sağlık örgütü eğer çok kesin bir risk yoksa, altıncı ay testini gereksiz bulmakta ve CDCyi tutucu olmakla elestirmektedir. Bazı kurulusların pencere dönemi ile ilgili olarak verdikleri süreler, "Üçüncü Ay"ın maksimum sınır olarak düsünülmesi gerektiğini kanıtlamaktadır:

  • San Fransisko AIDS Derneği, söyle demektedir: "Üç aylık pencere dönemi, insanların tümü için normal süredir. Bu insanların çoğu, üç ile dört hafta içinde saptanabilir düzeyde antikor üretir. çok, çok nadir durumlarda, bir insanin antikor üretmesi altı ayı bulabilir."
  • BERNARD WEBER, EL HADJI MBARGANE FALL; ANNEMARIE BERGER ve HANS WILHELM DOERRin birlikte yazdıkları makalede, pencere dönemi ortalama 10.2 ile 27.4 güne kadardır seklinde belirtiliyor.
  • Kaliforniya AIDS Merkezinin 1998de yayınladığı rehber %96dan daha fazla sayıda insanın, 2 ile 12 hafta arasında pozitif sonucu eline alacağını söylüyor. Çok nadir bazı durumlarda, bunun altı aya uzayabileceği belirtiliyor. AIDS Sağlık Projesi ABD danısmanları, ortalama süreyi 25 gün olarak veriyorlar. AIDS Update 98 adlı brosür, "Çoğu örnekte, HIV antikorları 6 ile 8. haftada görünür hale gelirler" demektedir.
  • Kızılay, antikorların tespit edilme suresini 2-6 hafta olarak veriyor.
  • Kızılhac, antikorlarin tespit edilme süresini en geç 70 gün olarak veriyor.
  • New York Sağlık Müdürlüğü’nün hazırladığı brosüre göre "New York’ta kullanılan HIV antikor testlerinde, enfekte olmus insanların neredeyse tümü bir ayda pozitif çıkmaktadır. Hatta bunların çoğunluğu, daha bile kısa surede pozitif sonuc vermektedir."
  • Amerikan Kamu Sağlığı Kurumunun Test Kılavuzunda, 1985-90 yılları arasında kullanılan antikor testinin pencere döneminin ortalama 45 gün olduğu söyleniyor. Fakat günümüzdeki testlerin, bunu 20 gün daha düsürerek, 25 güne indirdiği belirtiliyor.
  • Amerikan Seattle & King County Kamu Sağlığı Sitesi, söyle diyor:" Çoğu insan, saptanabilir antikor düzeyine 4-6 hafta içinde gelir. Bazı insanların daha uzun sürebilir; ama neredeyse %99u üç ay içinde antikor üretmis olur. Üç ayı gecen serokonversiyon olayları çok nadirdir.”
  • AIDS servislerinde ve laboratuvarlarında calısan doktor ve virologlarin yazdığı, "Rapid Diagnostic Testing for HIV – Clinical Implications" Business Briefing: Clinical Virology & Infectious Disease, 2004 adli makalede, pencere dönemi 30-60 gün olarak veriliyor.
  • Bu konuda son derece zengin bir arsivi olan HIVinsite web sitesi, süreyi 6-12 hafta olarak belirliyor.


                                     

5.2. HIV testleri HIV negatif

HIV negatif, kanında HIV virüsü testi sonucu kanında virüs bulunmayan kisiler için kullanılır. Bu kisiler aynı zamanda Anti-HIV testi ELISA testi negatif kisilerdir.

HIV genelde, kan testi ile tanımlanır, bu da HIV antikoru veya HIV testi olarak adlandırılır. Bu test, bağısıklık sisteminin HIV e karsı antikor üretimi olup olmadığına bakar. Bağısıklık sisteminin, HIV tanımlayacak kadar antikor üretmesi ve bunun testte ortaya çıkması, üç ay kadar bir süre alır. Bu zaman süresi, pencere süresi veya serodönüsüm süresi olarak adlandırılır.

Eğer, antikor bulunursa, test sonucu, pozitif olarak değerlendirilir. Bu da, o kisi HIV-pozitif demektir. Eğer, antikor bulunmazsa, test sonucu negatif olarak değerlendirilir. Bu da, test üç aylık pencere sürenin sonunda yapıldığı sürece, o kisi HIV-negatif demektir.

                                     

6. Tedavi

HIV/AIDSin tedavisinde olumlu gelismeler vardır. HIV/AIDS, günümüz itibarıyla antiretroviral ilaçlar ile kontrol altında tutulabilmektedir. Bu ilaçlar, günde en az bir adet ya da farklı ilaç kombinasyonları ile kullanılabilmektedir. Ancak HIV/AIDS, doktor kontrolünde ve kesintisiz antiviral tedavi ile kontrol edilebilmektedir. Bu sekilde HIV pozitif kisilerin kaliteli ve uzun bir yasam sürdürebilmeleri sağlanmaktadır. Uzun yıllardır ası bulma çalısmaları sürmesine rağmen henüz olumlu bir sonuç elde edilememistir. Çalısmalar ise farklı ülkelerde DSÖDünya Sağlık Örgütü desteği ile sürdürülmektedir.

                                     

7. Korunma

Spermdeki ve vajina salgısındaki HIV, dıs ortamda birkaç saatte, kuru ortamda ise yarım saatte ölür. HIV kurumus kanda da kısa zamanda ölür.

Hastanın ya da seropozitif kan, sperm veya vajina salgısının bulastığı esyadaki HIVin öldürülmesi:

Esyayı birkaç dakika kaynatarak ya da 60 C°de 30 dakika ısıtarak virus öldürülür. Sulandırılmıs çamasır suyu temas ettiği HIVi 10 dakika içinde öldürür. Sodyumhipoklorid, çamasır suyunda bulunan etkili maddedir, içinde klor vardır. Çamasır suyu sisesinin üzerindeki tarifeye göre genellikle 10 kez sulandırılarak kullanılır. Sulandırılan çamasır suyunda klor kokusu bulunmalıdır. Çamasır suyu kullanılacağı zaman sulandırılmalıdır, durmakla bozulur. Çamasır suyu madensel esyaya zarar verir.

Ultraviyole ile ısınlama mavi ısık HIVin yok edilmesi için önerilmeyen bir yöntemdir. Ultraviyole ısını doğrudan temas ettiği yüzeydeki mikropları öldürür. Cismin altında kalan mikropları öldürmez.

                                     

7.1. Korunma Deri HIVden nasıl arındırılır?

Su ve sabunla iyice yıkama ile en az 15 saniye bütün mikroplar gibi HIV de deriden uzaklastırılabilir. Yıkandıktan sonra derinin alkol ile temizlenmesi uygun olabilir. Yaralanma durumunda yara yeri, önce sabun ve su ile iyice yıkanmalı, ardından tentürdiyot veya betadin gibi bir antiseptik ile temizlenmelidir.

                                     

8. Ortaya Çıkısı

AIDS hastalığının Afrika’da maymunlardan insanlara geçtiği düsünülüyor. Bu virüsün orta Afrika’da sempanze avlayan insanlara bu esnada aldıkları yaralar vasıtasıyla veya sonrasında sempanze etiyle temas ettiklerinde geçmis olabileceği iddia edilmekte.

                                     

9. Dıs bağlantılar

  • IRMA International Rectal Microbicides Advocates Ingilizce
  • Women, Children and HIV Ingilizce
  • VA HIV U.S. Department of Veterans Affairs, ABD Ingilizce
  • HIV InSite University of California, San Francisco, CA, ABD Ingilizce
  • SexWise
  • CDC Centers for Disease Control and Prevention, Atlanta, GA, ABD Ingilizce
  • I-TECH International Training and Education Center on HIV Ingilizce
  • HIV Education - AIDS Drugs Ingilizce
  • AETC AIDS Education and Training Centers National Resource Center Ingilizce
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →